Amua nani anastahili mkopo
Si kila mteja anapaswa kukopeshwa. Mkopo ni kama kumpa mtu sehemu ya mtaji wako, kwa hiyo uamuzi uwe wa makusudi, si wa aibu au huruma ya papo hapo.
Weka kanuni rahisi ya mkopo na uiandike, ili wewe na wauzaji wako mfuate kanuni moja.
- Mkopeshe mteja unayemfahamu: anaishi au anafanya kazi karibu, na amenunua kwa pesa taslimu kwa muda fulani.
- Chukua jina kamili, namba ya simu na mahali anapopatikana kabla ya mkopo wa kwanza.
- Anza na kiasi kidogo. Akilipa kwa wakati, unaweza kuongeza taratibu.
- Muuzaji asitoe mkopo bila ruhusa yako au bila kufuata kanuni ulizoweka.
Weka kikomo cha deni kwa kila mteja
Kikomo ni kiasi cha juu ambacho mteja anaweza kudaiwa wakati wowote. Kwa mfano, Mama Neema anaweza kuwa na kikomo cha TSh 50,000. Akifika hapo, analipa kwanza kabla ya kuchukua tena.
Kikomo kinakulinda wewe na mteja. Wewe hupotezi mtaji mwingi kwa mtu mmoja, na mteja hajikuti na deni kubwa asiloweza kulipa. Pia kinakupa jibu rahisi: si wewe unayekataa, ni kanuni ya duka.
Kagua vikomo kila baada ya miezi michache: pandisha kwa anayelipa vizuri, punguza au simamisha kwa anayechelewa.
Andika kila mkopo na kila malipo ya sehemu
Deni lisiloandikwa ni deni lililopotea. Kila mkopo uandikwe siku hiyo hiyo: tarehe, jina la mteja, bidhaa, kiasi na nani aliyeuza. Mteja akilipa sehemu, andika malipo hayo pamoja na salio jipya, na umpe risiti.
Kwenye daftari, tumia ukurasa mmoja kwa kila mteja ili salio la kila mtu lionekane haraka.
Katika DukaPOS, mauzo ya mkopo yanaingia kwenye akaunti ya mteja, na kila salio na kila malipo ya sehemu yanahifadhiwa. Unaweza kuweka kikomo cha mkopo kwa kila mteja, na skrini ya mauzo inazuia mauzo ya mkopo yanayozidi kikomo hicho. Ripoti ya mauzo ambayo hayajalipwa inakuonyesha madeni yote mahali pamoja.
Fuatilia kwa heshima na kwa wakati
Mara nyingi mteja hakatai kulipa; amesahau au ametanguliza matumizi mengine. Ukumbusho wa mapema na wa heshima unasaidia kuliko kusubiri hadi deni liwe kubwa.
Katika DukaPOS, mauzo ambayo hayajalipwa yana kitufe cha kukumbusha malipo (Payment reminder) ambacho kinakuandalia ukumbusho wa kutuma kwa WhatsApp au barua pepe. Wewe ndiye unayeutuma kwa mkono, kwa hiyo bado unaamua lini na kwa namna gani. Taarifa ya akaunti ya mteja inaweza kuchapishwa, kuhifadhiwa kama PDF au kutumwa kwa barua pepe.
- Kubaliana na mteja siku ya kulipa wakati unampa mkopo, kwa mfano siku ya mshahara au ya soko.
- Mkumbushe siku moja kabla au siku hiyo hiyo, kwa ujumbe mfupi na wa adabu.
- Usimdai mbele ya wateja wengine. Ongea naye pembeni au kwa simu.
- Kama hawezi kulipa yote, kubalianeni malipo kidogo kidogo kwa ratiba.
Mpe mteja taarifa ya akaunti
Taarifa ya akaunti ni orodha ya mikopo yote ya mteja, malipo aliyofanya na salio lililobaki. Inaondoa mabishano ya 'sikuchukua hicho' kwa sababu kila kitu kina tarehe na kiasi.
Mpe kila mteja wa mkopo taarifa yake mwisho wa mwezi au anapoomba. Kwa wateja wa biashara, kama mama lishe au fundi anayechukua vifaa, taarifa ya kila mwezi ni muhimu kwa sababu nao hufuatilia matumizi yao.
Nini cha kufanya na madeni ya zamani
Deni likikaa muda mrefu, linazidi kuwa gumu kulipwa. Pitia madeni yako yote kila mwezi na uyapange kwa umri: chini ya mwezi mmoja, mwezi mmoja hadi mitatu, na zaidi ya miezi mitatu.
Kumbuka: lengo si kumwaibisha mteja, bali kurudisha pesa ya duka huku ukimbakiza kama mteja.
- Simamisha mkopo mpya kwa mteja mwenye deni la zamani mpaka alipe au mkubaliane ratiba.
- Mpigie simu au mtembelee, mkubaliane kiasi kidogo cha kila wiki, na andikeni makubaliano hayo.
- Kama deni ni kubwa na mteja amekataa kabisa, tafuta ushauri wa kiongozi wa mtaa au wa kisheria kabla ya kuchukua hatua.
- Deni ambalo huna matumaini nalo tena, liandike kama hasara ili hesabu zako za faida ziwe za kweli, na usimkopeshe tena mteja huyo.
DukaPOS inakusaidia kuweka akaunti ya kila mteja, kikomo cha mkopo, taarifa ya akaunti na ripoti ya madeni mahali pamoja, kwenye simu au kompyuta. Unaweza kuijaribu bure na kuona kama inafaa duka lako.